Açık rıza, bir kutucuğun işaretlenmesi değildir. Kişinin ne olacağını bilerek ve isteyerek onay vermesidir.
Açık Rıza Nedir?
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onaydır. Bu üç unsurdan biri eksik olduğunda alınan onay geçerli bir açık rıza sayılmaz.
Kanun, kişisel verinin işlenebilmesi için açık rızayı tek yol olarak görmez; belirli hâllerde rıza aranmaksızın işleme yapılabilir. Bu nedenle her süreç için otomatik olarak rıza toplamak da doğru bir yaklaşım değildir. Önce işlemenin hangi hukuki sebebe dayandığı belirlenir; rıza ancak uygun hâllerde başvurulan yoldur.
Geçerli Açık Rızanın Üç Unsuru
| Unsur | Anlamı | Pratikte ne demek? |
|---|---|---|
| Belirli konuya ilişkin olma | Rızanın kapsamı net olmalı | "Her türlü işleme" gibi genel ifadeler yeterli değildir |
| Bilgilendirmeye dayanma | Kişi neye onay verdiğini bilmeli | Aydınlatma metni rızadan önce ve anlaşılır biçimde sunulur |
| Özgür irade | Onay zorunlu tutulamaz | Hizmetin ön koşulu hâline getirilmemelidir |
Aydınlatma ile Açık Rıza Aynı Şey Değildir
Aydınlatma yükümlülüğü, kişiye verisinin nasıl işlendiğinin anlatılmasıdır ve rıza alınmasa da yerine getirilmesi gerekir. Açık rıza ise belirli hâllerde işlemeyi hukuka uygun kılan bir onaydır. İkisinin aynı metinde iç içe geçirilmesi, hem bilgilendirmenin hem de onayın geçerliliğini tartışmalı hâle getirebilir.
Aydınlatma yükümlülüğü ve KVKK uyum sürecinin adımlarını KVKK Uyum Süreci Nasıl Yapılır? yazımızda ele aldık.
Açık Rıza ile Ticari İleti İzni Karıştırılmamalı
KVKK kapsamındaki açık rıza ile 6563 sayılı kanun kapsamındaki ticari elektronik ileti izni farklı yükümlülüklerdir. Biri kişisel verinin işlenmesine, diğeri ileti gönderilmesine ilişkindir. Bir müşteriden veri işlemeye ilişkin rıza alınmış olması, ona kampanya SMS'i gönderilebileceği anlamına gelmez. Bu ayrımı KVKK Açık Rıza ile Ticari Elektronik İleti İzni Arasındaki Fark ve SMS Göndermiyoruz, İzin Almamız Gerekiyor mu? yazılarımızda ayrıntılı biçimde inceledik.
Rıza Geri Alınabilir
Kişi verdiği açık rızayı dilediği zaman geri alabilir. Geri alma talebi geldiğinde ilgili işleme faaliyetinin durdurulması ve bu durumun kayıt altına alınması gerekir. Pratikte en sık görülen aksaklık, rızanın geri alındığı bilginin tüm kanallara yansıtılmamasıdır; kişi bir kanalda çıkmış olsa da başka bir listede kalmaya devam eder.
İspat Yükü İşletmededir
Bir uyuşmazlık veya denetim durumunda, rızanın usulüne uygun alındığını göstermek işletmenin sorumluluğundadır. Bu nedenle rıza kaydının aşağıdaki bilgileri içermesi önemlidir:
- Rızanın alındığı tarih ve saat
- Rızanın alındığı kanal (web, mağaza, çağrı merkezi, saha)
- Kişiye o anda gösterilen metnin sürümü
- Rızanın kapsamı
- Doğrulama yöntemi
- Varsa geri alma kaydı
Kâğıt form veya paylaşılan bir tabloyla tutulan kayıtlarda bu bilgilerin bir bölümü genellikle eksik kalır. İzin kaydının dijital, zaman damgalı ve değiştirilemez biçimde tutulması ispat açısından belirgin fark yaratır.
Sık Yapılan Hatalar
- Önceden işaretli kutucuk: Kişinin aktif seçimi olmadan verilmiş onay geçerli sayılmaz.
- Tek kutucukta toplu onay: Farklı amaçlar için tek bir onay alınması kapsamı belirsizleştirir.
- Rızayı hizmet koşulu yapmak: Onay vermeyen kişiye hizmetin sunulmaması özgür iradeyi ortadan kaldırır.
- Metin sürümünü saklamamak: Metin sonradan değiştiğinde, kişinin neye onay verdiği gösterilemez.
- Geri alma sürecinin tanımsız olması: Talebin nereye iletileceği ve nasıl işlendiği belirsiz kalır.
Sonuç
Açık rıza, bir form alanı değil bir süreçtir: doğru bilgilendirme, ayrıştırılmış kapsam, özgür seçim ve ispat edilebilir kayıt. Bu süreç sağlam kurulduğunda hem uyum riski azalır hem de müşteriyle kurulan iletişim güvene dayanır.
KVKK ve ETK uyum yaklaşımımızı KVKK ve ETK Uyum çözümlerimiz sayfasında, izin ve rıza kayıtlarını zaman damgalı biçimde yöneten platformumuzu Entaveri sayfasında inceleyebilirsiniz.
Mevcut rıza süreçlerinizi birlikte gözden geçirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Süreçlerin yürürlükteki mevzuat ve şirketinize özgü koşullar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.
Uyum ve İzin Süreçlerinizi Tek Panelden Yönetin
Entaveri ile KVKK, ETK, İYS ve çerez yönetimi süreçlerinizi mevzuata uygun biçimde kurun.
Demo İçin İletişime Geç