Çerez Bannerı Zorunlu mu? KVKK Kapsamında Çerez Yönetimi Nasıl Olmalı?

Çerez bannerı tek başına bir hukuki uyum çözümü değildir. Bir web sitesinde kullanılan çerezlerin türü, amacı, kişisel veri işleyip işlemediği, üçüncü taraflara veri aktarımı ve kullanıcı tercihleri birlikte değerlendirilmelidir. Zorunlu çerezler ile reklam, pazarlama, analiz veya benzeri amaçlarla kullanılan ve kullanıcının tercihine bağlı olması gereken çerezler aynı şekilde değerlendirilmez. Doğru yaklaşım; çerezleri tespit etmek, sınıflandırmak, gerekli bilgilendirmeyi yapmak, tercihleri yönetmek ve tercih gerektiren çerezleri kullanıcı seçimine göre çalıştırmaktır.

Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?

• Çerez bannerı her web sitesinde zorunlu mudur?
• Banner ile gerçek çerez yönetimi arasındaki fark nedir?
• Hangi çerez kategorileri kullanıcı tercihine bağlıdır?
• Kullanıcı "reddet" dediğinde teknik olarak ne olmalıdır?
• Çerez politikası ile banner aynı şey midir?
• Üçüncü taraf çerezler ve etiket yönetim sistemleri neden risk oluşturur?
• Çerez taraması ve envanteri neden gereklidir?
• Çerez yönetimi KVKK uyumunun neresinde durur?

Çerez Bannerı Zorunlu mu?

Web sitesine girildiğinde karşımıza çıkan "Çerezleri kabul ediyor musunuz?" uyarısı artık neredeyse bütün internet kullanıcılarının alışık olduğu bir uygulama. Ancak şirketler açısından önemli soru şudur: "Web sitemde çerez bannerı kullanmak zorunda mıyım?"

Bu soruya yalnızca "evet" veya "hayır" şeklinde cevap vermek doğru değildir. Çünkü asıl değerlendirilmesi gereken konu bannerın kendisinden önce web sitesinde hangi çerezlerin kullanıldığıdır.

Bir web sitesi yalnızca hizmetin çalışması için gerekli teknik çerezleri kullanıyor olabilir. Başka bir web sitesi ise;

• Google Analytics,
• reklam platformları,
• sosyal medya araçları,
• yeniden pazarlama sistemleri,
• üçüncü taraf analiz araçları

gibi çok sayıda farklı teknoloji kullanıyor olabilir. Bu iki web sitesinin çerez yönetimi aynı olmayacaktır.

Dolayısıyla doğru soru "Çerez bannerı kullanmak zorunda mıyım?" değil, "Web sitemde kullandığım çerezler için kullanıcıdan hangi tercihler alınmalı ve kullanıcıya hangi bilgilendirme yapılmalı?" olmalıdır.

Çerez Bannerı ile Çerez Yönetimi Aynı Şey Değildir

Bu ayrım özellikle önemlidir. Bir web sitesine "Web sitemizde çerezler kullanılmaktadır. Kabul ediyorum." bannerını eklediğinizi düşünün. Banner eklenmiştir. Ancak arka planda;

• reklam çerezleri,
• analiz çerezleri,
• sosyal medya çerezleri,
• üçüncü taraf takip teknolojileri

kullanılmaya devam ediyorsa, yalnızca bannerın bulunması gerçek anlamda bir çerez yönetimi yapıldığı anlamına gelmez. Çünkü kullanıcıya;

• hangi çerezlerin kullanıldığı,
• hangi amaçla kullanıldığı,
• hangilerinin zorunlu olduğu,
• hangilerinin tercih gerektirdiği,
• tercihlerini nasıl değiştirebileceği

gibi konularda yeterli kontrol sunulması gerekir. Bu nedenle şu ayrımı yapmak daha doğru olur:

Banner ≠ Çerez yönetimi

Her Çerez İçin Kullanıcıdan İzin Almak Gerekir mi?

Burada da önemli bir yanlış anlaşılma vardır. Her çerez aynı değildir. Çerezler kullanım amaçlarına ve teknik özelliklerine göre farklı kategorilerde değerlendirilebilir.

Bu kategorilerin hukuki değerlendirmesi aynı değildir. Dolayısıyla "Web sitemde çerez var, o halde bütün çerezler için aynı şekilde izin almalıyım." şeklinde düşünmek doğru değildir.

Zorunlu Çerez ile Pazarlama Çerezi Aynı Değildir

Bir örnek üzerinden düşünelim. Kullanıcı bir e-ticaret sitesine giriş yaptı ve sepetine ürün ekledi. Sepetin çalışması için gerekli teknik bir çerez kullanılıyor. Bu çerez sepet fonksiyonunun çalışması için gerekli olabilir.

Aynı web sitesinde ayrıca kullanıcıya kişiselleştirilmiş reklam göstermek amacıyla üçüncü taraf bir reklam çerezi kullanılabilir. Bu iki çerezin amacı aynı değildir.

Dolayısıyla çerez yönetiminde ilk yapılması gerekenlerden biri kullanılan çerezleri amaçlarına göre sınıflandırmaktır.

"Çerez Bannerı Koydum, KVKK'ya Uyumlu Oldum" Demek Doğru mu?

Hayır. Bu, şirketlerin çerez yönetiminde yaptığı en yaygın hatalardan biridir. Bir bannerın bulunması yalnızca kullanıcıya bir arayüz gösterildiğini kanıtlar. Ancak arka planda;

• hangi çerezlerin çalıştığı,
• ne zaman çalıştığı,
• hangi üçüncü tarafların veri aldığı,
• kullanıcı tercihinin nasıl kaydedildiği,
• reddedilen çerezlerin gerçekten engellenip engellenmediği

gibi sorular da önemlidir. Örneğin "Reddet" butonuna basan kullanıcıya rağmen reklam çerezleri çalışmaya devam ediyorsa yalnızca bannerın bulunması yeterli değildir.

Bu nedenle gerçek çerez yönetimi şu zincirin birlikte çalışmasını gerektirir:

Banner → Tercih → Teknik uygulama → Kontrol → Kayıt

Kullanıcı "Reddet" Derse Ne Olur?

Bu soru çerez yönetim sisteminin kalitesini anlamak açısından oldukça önemlidir. Örneğin kullanıcı "Tümünü reddet" seçeneğine bastı. Sistem ne yapmalı?

Öncelikle tercih gerektiren çerezlerin kullanıcının tercihi doğrultusunda çalışması gerekir. Yani yalnızca "Tercihiniz kaydedildi." mesajı göstermek yeterli değildir; arka planda da kullanıcı tercihinin uygulanması gerekir.

Bu nedenle iyi bir çerez yönetim sisteminde kullanıcı tercihi ile web sitesindeki gerçek teknik davranış birbirine bağlı olmalıdır.

"Kabul Et" Var, "Reddet" Yoksa Ne Olur?

Çerez bannerlarında sık görülen bir tasarım, yalnızca "Tümünü Kabul Et" ve "Ayarlar" seçeneklerinin bulunmasıdır. Ancak kullanıcıya tüm çerezleri kabul etme seçeneği çok kolay sunulurken reddetme seçeneği gizleniyorsa kullanıcı tercihinin gerçekten özgürce oluşup oluşmadığı açısından ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

Çerez yönetim arayüzünün kullanıcıyı tek bir seçeneğe yönlendirmek yerine "Kabul Et", "Reddet" ve "Tercihleri Yönet" gibi anlaşılır seçenekler sunması kullanıcı deneyimi ve şeffaflık açısından daha sağlıklı bir yaklaşım olabilir.

Çerez Kategorileri Neden Önemli?

İyi tasarlanmış bir çerez yönetim sisteminde kullanıcıya mümkün olduğunca anlaşılır bir yapı sunulmalıdır. Örneğin zorunlu, işlevsel, analitik ve pazarlama çerezlerinin ayrı ayrı gösterilmesi kullanıcının neyi kabul ettiğini anlamasını kolaylaştırır.

Bu sınıflandırma yalnızca görsel bir düzenleme değildir. Çerezlerin doğru kategorize edilmesi, hangi çerezin hangi koşullarda çalışacağı konusunun da temelini oluşturur.

Web Sitenizde Hangi Çerezlerin Kullanıldığını Biliyor musunuz?

Şirketlerin çoğu bu soruya net cevap veremeyebilir. Örneğin web sitesine yıllar içerisinde;

• Google Analytics,
• Google Tag Manager,
• Meta Pixel,
• YouTube,
• canlı destek,
• reklam araçları,
• CRM entegrasyonu,
• harita uygulamaları

eklenmiş olabilir. Her yeni araç web sitesine yeni çerezler veya benzeri takip teknolojileri getirebilir. Sonuç olarak şirket "Biz sadece Google Analytics kullanıyoruz." diye düşünürken web sitesinde çok daha fazla üçüncü taraf teknoloji bulunabilir.

Bu nedenle çerez uyumluluğunun ilk adımlarından biri, web sitesinde gerçekten hangi çerezlerin ve takip teknolojilerinin çalıştığını tespit etmektir. Mevcut yapınızı değerlendirmek için Web Sitemde Bir Çerez Yönetimi Var Ama KVKK'ya Uygun mu? yazımızdan yararlanabilirsiniz.

Çerez Tarama Neden Önemlidir?

Çerez yönetiminin sağlıklı şekilde yapılabilmesi için web sitesinin belirli aralıklarla taranması faydalı olabilir. Bu taramada örneğin;

• çerez adı,
• alan adı,
• kaynak,
• süre,
• kategori,
• kullanım amacı,
• üçüncü taraf olup olmadığı

gibi bilgiler incelenebilir. Böylece şirketin elinde "Web sitemizde şu anda hangi çerezler kullanılıyor?" sorusuna cevap veren güncel bir envanter oluşur. Bu envanter olmadan hazırlanan çerez politikalarının güncelliğini koruması da zorlaşabilir.

Üçüncü Taraf Çerezler Neden Önemli?

Bir web sitesinde kullanılan tüm teknolojiler şirketin kendi geliştirdiği bileşenler olmayabilir. Örneğin web sitesinde bir YouTube videosu bulunabilir, Google Analytics kullanılabilir veya Meta reklam kodu yer alabilir.

Bu teknolojiler web sitesine üçüncü taraf hizmetleri dahil eder. Dolayısıyla şirketin çerez yönetiminde yalnızca kendi oluşturduğu çerezlere değil, web sitesine eklediği üçüncü taraf servislerin oluşturduğu teknolojilere de bakması gerekir.

Bu durum özellikle veri aktarımı ve uluslararası veri akışı bakımından da ayrıca değerlendirme gerektirebilir.

Çerezler Kişisel Veri ile İlişkili Olabilir mi?

Evet. Bir çerezin kendisi her durumda doğrudan kişisel veri anlamına gelmeyebilir. Ancak çerez veya benzeri takip teknolojileri aracılığıyla oluşturulan veriler başka bilgilerle ilişkilendirildiğinde belirli bir gerçek kişiyle ilişkilendirilebilir hâle gelebilir.

Bu nedenle şirketlerin "Çerez zaten teknik bir dosya, KVKK bizi ilgilendirmez." şeklinde yaklaşması doğru değildir. Çerezlerin;

• ne topladığı,
• nasıl kullanıldığı,
• başka verilerle birleştirilip birleştirilmediği,
• kimlerle paylaşıldığı

birlikte değerlendirilmelidir.

Çerez Politikası ile Çerez Bannerı Aynı Şey mi?

Hayır. Çerez bannerı, kullanıcıya web sitesine giriş sırasında çerez tercihleriyle ilgili bilgi ve seçim imkânı sunan arayüzdür. Çerez politikası ise web sitesinde kullanılan çerezler ve benzeri teknolojiler hakkında daha ayrıntılı bilgi veren dokümandır.

Örneğin çerez politikasında şu şekilde bilgiler bulunabilir:

Dolayısıyla banner kullanıcı arayüzüdür, çerez politikası bilgilendirme dokümanıdır. İkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Çerez Bannerında Neler Bulunmalı?

Tek bir standart tasarım bütün web siteleri için doğru olmayabilir. Ancak iyi bir banner tasarımında genel olarak şu unsurlar düşünülebilir:

1. Açık ve anlaşılır açıklama: Kullanıcı ne hakkında bilgilendirildiğini anlamalıdır.
2. Çerez ayarlarına erişim: Kullanıcı tercihlerinin yönetilebileceği alan bulunmalıdır.
3. Tercih seçenekleri: Gerekli kategoriler için seçim yapılabilmelidir.
4. Kolay erişilebilir ret seçeneği: Kullanıcının tercihini reddetmesi gereksiz şekilde zorlaştırılmamalıdır.
5. Çerez politikasına bağlantı: Daha ayrıntılı bilgiye erişim sağlanmalıdır.

Çerez Bannerı Ne Zaman Gösterilmeli?

Çerez yönetiminde önemli konulardan biri de zamanlamadır. Eğer tercih gerektiren bir çerez için kullanıcının seçimi gerekiyorsa, kullanıcının seçimi alınmadan önce ilgili teknolojinin çalışıp çalışmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin kullanıcı "Pazarlama çerezlerini kabul etmiyorum." dediğinde pazarlama amacıyla kullanılan ilgili teknolojilerin daha önce çalışmış olması ciddi bir uygulama problemi yaratabilir.

Bu nedenle "Önce çerez çalışsın, sonra kullanıcıya soralım." yaklaşımı yerine, teknik mimarinin kullanıcı tercihini dikkate alacak şekilde tasarlanması gerekir.

Çerez Bannerı Kullanıcının Tercihini Hatırlamalı mı?

Kullanıcının verdiği tercihin tekrar tekrar sorulması kullanıcı deneyimini bozabilir. Bu nedenle tercihlerin belirli bir süre saklanması ve sonraki ziyaretlerde uygulanması gerekebilir. Ancak burada da;

• tercih kaydının nasıl tutulduğu,
• ne kadar süre saklandığı,
• kullanıcının tercihini nasıl değiştirebildiği

gibi konular değerlendirilmelidir. Önemli olan, kullanıcının tercihinin gerçekten uygulanması ve gerektiğinde değiştirilebilmesidir.

Çerez Yönetiminde En Büyük Teknik Hata

Birçok şirket çerez bannerını web sitesine ekledikten sonra işi bitmiş kabul eder. Oysa teknik tarafta çok daha önemli bir soru vardır: Kullanıcı tercih vermeden önce hangi scriptler çalışıyor?

Örneğin web sitesinin kodunda Analytics scripti veya reklam scripti sayfa yüklenir yüklenmez çalışıyorsa, bannerın kullanıcıya daha sonra gösterilmesi teknik açıdan yeterli olmayabilir.

Bu nedenle çerez yönetimi tasarım, yazılım, hukuk ve analitik tarafının birlikte ele alınması gereken bir konudur.

Google Tag Manager Kullanıyorsanız Daha da Dikkatli Olmalısınız

Google Tag Manager veya benzeri etiket yönetim sistemleri web sitesine çok sayıda farklı scriptin eklenmesini kolaylaştırır. Bu avantaj aynı zamanda bir risk de oluşturabilir. Örneğin web sitesine;

• Analytics,
• reklam pikseli,
• dönüşüm kodu,
• remarketing kodu

gibi birçok etiket eklenmiş olabilir. Şirket bunların tamamını tek tek takip etmiyorsa çerez yönetim sisteminin hangi scriptleri kontrol ettiğini bilmek zorlaşabilir.

Bu nedenle çerez yönetimi uygulanırken yalnızca görünen çerezlere değil, arka planda çalışan script ve etiketlere de bakılmalıdır.

"Web Sitemizde Sadece Analytics Var"

Bu cümle tek başına yeterli değildir. Çünkü Analytics'in;

• hangi yapılandırmayla kullanıldığı,
• hangi verileri işlediği,
• hangi teknolojileri kullandığı,
• hangi üçüncü taraf hizmetlerle ilişkili olduğu

gibi teknik ayrıntılar ayrıca değerlendirilmelidir. Ayrıca web sitesinde Analytics dışında başka scriptlerin bulunup bulunmadığı da kontrol edilmelidir.

Bu nedenle "Sadece bir araç kullanıyoruz." yerine "Web sitemizin tamamında hangi takip teknolojileri çalışıyor?" sorusunu sormak daha doğru bir başlangıçtır.

Çerez Yönetimi ile KVKK Uyumu Nasıl Birlikte Düşünülmeli?

Çerez yönetimi tek başına KVKK'nın bütün yükümlülüklerini yerine getirmez. Şirketin ayrıca;

• kişisel veri işleme faaliyetlerini,
• aydınlatma yükümlülüklerini,
• hukuki şartları,
• veri aktarım süreçlerini,
• üçüncü taraf hizmetleri,
• veri güvenliğini

değerlendirmesi gerekir. Bu nedenle "Çerez bannerımız var, dolayısıyla KVKK'ya tamamen uyumluyuz." şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değildir. Çerez yönetimi, şirketin genel kişisel veri uyum yapısının bir parçasıdır. Bütünü görmek için KVKK Uyum Süreci Nasıl Yapılır? rehberimize bakabilirsiniz.

Çerez Bannerı ile EntaCookie Arasındaki Fark

EntaCookie çözümünü yalnızca "web sitesine çerez bannerı ekleyen bir araç" olarak konumlandırmak doğru olmaz. Çünkü gerçek ihtiyaç bannerın kendisinden daha geniştir. Bir çerez yönetim çözümünün şirket açısından değer yaratabilmesi için şu süreçlerin birlikte ele alınması gerekir:

1. Çerezlerin tespiti
2. Kategorilendirme
3. Bilgilendirme
4. Kullanıcı tercihi
5. Script ve çerez kontrolü
6. Tercihlerin kaydı
7. Tercihlerin değiştirilebilmesi

Bu nedenle EntaCookie'nin değer önerisi "banner eklemek" değil, şirketin web sitesindeki çerez ve kullanıcı tercih yönetimini sistematik hâle getirmektir. Bir çerez yönetim uygulamasına ihtiyacınız olup olmadığını değerlendirmek için Web Sitemde KVKK Kapsamında Çerez Yönetim Uygulaması Kullanmalı mıyım? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Çerez Bannerı İçin Hızlı Kontrol Listesi

Web sitenizde bir çerez bannerı varsa aşağıdaki sorulara cevap verin.

Kullanıcı açısından

• Çerez kullanıldığı açıkça belirtiliyor mu?
• Çerez tercihleri yönetilebiliyor mu?
• Kullanıcı tercihlerini kolayca değiştirebiliyor mu?
• Reddetme seçeneği anlaşılır mı?
• Çerez politikasına ulaşılabiliyor mu?

Teknik açıdan

• Hangi çerezler kullanılıyor?
• Hangi scriptler çalışıyor?
• Üçüncü taraf hizmetler hangileri?
• Kullanıcı tercihinden önce hangi scriptler yükleniyor?
• Reddedilen çerezler gerçekten engelleniyor mu?

Hukuki açıdan

• Çerezlerin amaçları belirlenmiş mi?
• Kullanılan çerezler doğru kategorize edilmiş mi?
• Gerekli bilgilendirmeler yapılıyor mu?
• Kişisel veri işleme boyutu değerlendirildi mi?
• Veri aktarımı gereken durumlar incelendi mi?

Bu soruların önemli bölümüne cevap veremiyorsanız, yalnızca bannerınızın olması çerez yönetiminizin yeterli olduğu anlamına gelmez.

Bannerınızın Olup Olmadığını Değil, Çerezlerin Nasıl Yönetildiğini Kontrol Edin

Çerez yönetiminde şirketlerin odak noktası çoğu zaman "Bannerımız var mı?" sorusudur. Oysa daha doğru sorular şunlardır:

• Hangi çerezleri kullanıyoruz?
• Bunlar neden kullanılıyor?
• Hangileri zorunlu?
• Hangileri kullanıcı tercihine bağlı?
• Kullanıcı reddettiğinde gerçekten çalışmıyorlar mı?
• Kullanıcı tercihlerini daha sonra değiştirebiliyor mu?
• Çerez envanterimiz güncel mi?
• Üçüncü taraf hizmetleri biliyor muyuz?

Bu soruların tamamı cevaplanabiliyorsa şirketin çerez yönetimi konusunda çok daha sağlıklı bir altyapı oluşturduğu söylenebilir.

Sık Sorulan Sorular

Çerez bannerı her web sitesinde zorunlu mudur?

Her web sitesi için aynı şekilde "zorunludur" veya "zorunlu değildir" şeklinde genel bir sonuç vermek doğru değildir. Kullanılan çerezlerin niteliği, amacı ve kişisel veri işleme boyutu değerlendirilmelidir.

Çerez bannerı kullanmak KVKK'ya uyum sağlamak için yeterli midir?

Hayır. Banner yalnızca kullanıcı arayüzünün bir parçasıdır. Çerezlerin tespiti, sınıflandırılması, bilgilendirme, kullanıcı tercihleri ve teknik engelleme gibi süreçler de değerlendirilmelidir.

Her çerez için açık rıza almak gerekir mi?

Hayır. Çerezlerin tamamı aynı hukuki değerlendirmeye tabi değildir. Zorunlu çerezler ile analiz, reklam veya pazarlama gibi amaçlarla kullanılan çerezler ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Kullanıcı çerezleri reddederse reklam çerezleri çalışabilir mi?

Kullanıcının tercihine bağlı olarak çalışması gereken teknolojilerin, kullanıcı tercihinden sonra nasıl kontrol edileceği teknik ve hukuki açıdan ayrıca değerlendirilmelidir.

Çerez politikası ile çerez bannerı aynı şey midir?

Hayır. Banner kullanıcıya tercih sunan arayüzdür. Çerez politikası ise kullanılan çerezler ve benzeri teknolojiler hakkında daha ayrıntılı bilgi sağlayan dokümandır.

Web sitemde yalnızca Google Analytics varsa çerez bannerı gerekir mi?

Sadece kullanılan aracın adına bakılarak karar verilmemelidir. Aracın nasıl yapılandırıldığı, hangi verilerin işlendiği ve web sitesinde başka takip teknolojilerinin bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

Çerezleri nasıl tespit edebilirim?

Web sitesi tarama araçları ve teknik incelemelerle kullanılan çerezler, scriptler ve üçüncü taraf teknolojiler tespit edilebilir. Düzenli tarama, çerez envanterinin güncel tutulmasına yardımcı olur.

EntaCookie sadece çerez bannerı mı sunar?

EntaCookie'nin konumlandırılması yalnızca banner göstermek üzerine değil, web sitesindeki çerezlerin ve kullanıcı tercihlerinin yönetilmesini sistematik hâle getirmek üzerine kurulmalıdır.

Sonuç

Çerez bannerı tek başına bir uyum çözümü değildir. Bir web sitesinde banner bulunması önemli olabilir; ancak asıl mesele bannerın arkasındaki teknik ve hukuki sistemdir.

Şirket öncelikle web sitesinde hangi çerezlerin ve benzeri takip teknolojilerinin kullanıldığını tespit etmeli, bunları amaçlarına göre sınıflandırmalı ve kullanıcı tercihlerinin hangi teknolojileri etkilediğini belirlemelidir. Özellikle tercih gerektiren çerezler açısından kullanıcıya bilgi + tercih + kontrol sunulması önemlidir.

Ayrıca kullanıcının verdiği tercih yalnızca ekranda kaydedilmiş gibi görünmemeli, web sitesinin teknik davranışına da yansıtılmalıdır. Bu nedenle çerez bannerı yapmak kolaydır; doğru çerez yönetimi yapmak daha kapsamlı bir iştir.

Şirketler için hedef yalnızca "Web sitemizde bir banner var." demek değil, "Web sitemizde hangi çerezlerin çalıştığını biliyor, bunları doğru şekilde yönetiyor ve kullanıcı tercihlerini teknik olarak uyguluyoruz." diyebilmek olmalıdır.

Web sitenizdeki çerez ve kullanıcı tercih yönetimini sistematik hâle getirmek için EntaCookie çözümümüzü inceleyebilir ya da bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Çerezlerin hukuki niteliği, kişisel veri işleme şartları, kullanıcıdan tercih veya açık rıza gerekip gerekmediği ve üçüncü taraf hizmetlerin kullanımı web sitesinin teknik yapısı ve somut veri işleme faaliyetleri dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Güncel mevzuat ve Kişisel Verileri Koruma Kurumu tarafından yayımlanan güncel rehber ve kararlar ayrıca incelenmelidir.